محمد مهدى ملايرى

293

تاريخ و فرهنگ ايران ( فارسى )

علما و دانشمندان عربى زبان غالبا به زبان عربى و آنچه مربوط به ادبيات و فرهنگ عربى باشد براى اطلاعات فارسىزبانان به زبان فارسى منتشر مىگردد ، تا هردو دسته از علماى هردو زبان از گنجينه‌هاى ادبى و فرهنگى زبان ديگر مطلع گردند . اين مجله اكنون ششمين سال انتشار خود را طى مىكند . « 1 » س - چنان‌كه اطلاع داريم شما تاكنون كتابهاى متعددى در همين زمينه‌ها تأليف كرده‌ايد كه قسمتى از آنها به زبان فارسى و بيشتر به زبان عربى است ؛ از جملهء آنها كه شخصا ديده‌ام يك كتاب به فارسى دربارهء تأثير فرهنگ ايران در تمدن اسلام و عرب است ، و ديگر كتابى به عربى دربارهء تاريخ ادبيات قديم عرب ، و دو جلد ديگر هم باز به عربى دربارهء نثر و شعر معاصر عربى است ، كه همه جزء انتشارات دانشگاه تهران به چاپ رسيده و از كتابهاى درسى آن دانشگاه است . ولى در اين‌جا مىخواهيم دربارهء كتاب ديگرى غير از آنچه ذكر شد از شما اطلاعاتى كسب كنيم ، و آن كتابى است كه در موضوع « ترجمه و نقل از زبان فارسى به عربى در قرنهاى نخستين اسلامى » تأليف كرده‌ايد و اخيرا جزء انتشارات كرسىزبان و ادبيات فارسى دانشگاه لبنان به چاپ رسيده و منتشر شده است . اين كتاب چنان‌كه از عنوان آن پيدا است جلد اول از سلسله‌اى است كه به نام « سرچشمه‌هاى ايرانى ادبيات عرب » خوانده مىشود . آيا ممكن است دربارهء اين سرچشمه‌ها و جويبارهاى فرهنگى ايران كه در ادبيات عربى جريان يافته نيز اطلاعاتى به ما بدهيد ؟ البته زبان عربى هم در زبان و ادبيات فارسى تأثير داشته ، چنان‌كه اثر آن در خط و روشهاى ادبى فارسى ظاهر است ، ولى موضوع امروز ما اين است كه دربارهء ترجمه و نقل از زبان فارسى به عربى گفت‌وگو كنيم . ج - اين كتاب نيز يك حلقه از سلسله تحقيقاتى است كه در اين كرسى بدان مىپردازيم ، و همانطور كه بيان نموديد موضوع آن ترجمه و نقل از فارسى در قرنهاى نخستين اسلامى است . شما به خوبى اطلاع داريد كه تحول و پيشرفتى كه در دورهء عباسى در ادبيات عربى حاصل گرديد ، همچنان‌كه همهء محققان

--> ( 1 ) . اين مصاحبه در سال ششم مجله به عمل آمد .